Trage website: oorzaken en wat je eraan doet

Je opent je eigen website op je telefoon en kijkt een paar seconden naar een wit scherm. Of de pagina staat er wel, maar springt nog alle kanten op terwijl je wilt tikken. Dat is vervelend voor jou, en voor een nieuwe klant een reden om terug te gaan naar Google en de volgende te kiezen.

Het goede nieuws: bij kleine websites komt traagheid meestal door een handvol bekende oorzaken. In dit artikel lees je hoe je gratis meet hoe snel je site echt is, wat de grenzen van Google betekenen, wat de vijf gewone oorzaken zijn en wanneer opnieuw bouwen slimmer is dan blijven repareren.

Hoe test je gratis hoe snel je website is?

Het handigste gratis hulpmiddel is PageSpeed Insights (opent in een nieuw tabblad) van Google. Je vult je webadres in en krijgt twee tabbladen: mobiel en computer. Kijk eerst naar mobiel. Google gebruikt de mobiele versie van je site om je pagina's op te nemen en te rangschikken (Google Search Central (opent in een nieuw tabblad)), en veel klanten zoeken je ook op hun telefoon.

Op de uitslag staan twee soorten metingen die vaak door elkaar gehaald worden:

• Gegevens van echte bezoekers. Dit komt uit metingen in Chrome bij mensen die je site de afgelopen 28 dagen bezochten. Het is de eerlijkste meting, maar je krijgt hem alleen als er genoeg bezoekers waren. Bij een nieuwe of kleine site staat hier vaak dat er niet genoeg gegevens zijn (Google (opent in een nieuw tabblad)).
• De labtest. Google laadt je pagina één keer na op een nagebootste telefoon. Volgens de documentatie van Lighthouse, het programma achter die test, is dat een middenklasse telefoon op een vrij trage mobiele verbinding (Lighthouse (opent in een nieuw tabblad)). De labtest is handig om oorzaken te vinden, maar het is één meting onder vaste omstandigheden.

Bovenaan de labtest staat een score van 0 tot 100. Volgens Google is 90 of hoger goed, 50 tot 89 kan beter en onder de 50 is slecht (Google (opent in een nieuw tabblad)). Schrik niet als je score bij elke test een paar punten verschilt: dat is normaal bij een nagebootste meting.

Wat betekenen LCP, INP en CLS? (Core Web Vitals in gewone taal)

Google meet de ervaring van bezoekers met drie maten, samen de Core Web Vitals genoemd: drie vaste metingen voor hoe snel en prettig een pagina werkt. Je ziet ze in PageSpeed Insights met hun Engelse afkorting. Dit zijn de grenzen die Google aanhoudt (web.dev (opent in een nieuw tabblad)):

Alles daartussen valt onder "kan beter". De grenzen voor slecht komen van de aparte uitlegpagina's over LCP (opent in een nieuw tabblad), INP (opent in een nieuw tabblad) en CLS (opent in een nieuw tabblad).

Google kijkt daarbij niet naar het gemiddelde van alle bezoeken, maar naar het 75e percentiel, apart voor mobiel en computer. Simpel gezegd: minstens drie van de vier bezoeken moeten binnen de grens blijven (web.dev (opent in een nieuw tabblad)). Eén snelle test op je eigen wifi zegt dus weinig.

Lees je oudere artikelen, dan kom je soms FID tegen. Die meting is vervangen: volgens web.dev werd INP op 12 maart 2024 een vaste Core Web Vital in plaats van FID (web.dev (opent in een nieuw tabblad)).

Telt snelheid mee in Google? Ja, maar het is niet het belangrijkste. Google schrijft dat het altijd de meest relevante inhoud wil tonen, ook als de ervaring op die pagina niet goed is, en dat goede scores geen garantie zijn voor een plek bovenaan (Google Search Central (opent in een nieuw tabblad)). Snelheid helpt vooral als je concurrenten even goede antwoorden geven. Wat er verder nodig is om te stijgen, lees je in hoger in Google komen.

Wat zijn de vijf oorzaken van een trage website?

Bij de websites van zzp'ers en kleine zaken gaat het meestal om een of meer van deze vijf oorzaken. Vaak spelen er twee of drie tegelijk.

1. Te grote foto's

Een foto rechtstreeks van je telefoon of camera is vaak vele malen groter dan nodig is voor een scherm. Google raadt aan afbeeldingen te comprimeren, nieuwe bestandsformaten zoals AVIF of WebP te gebruiken en een telefoon een kleinere versie te sturen dan een groot scherm (web.dev (opent in een nieuw tabblad)). Eén ding moet je juist niet doen: de grote foto bovenaan pas later laten laden. Google schrijft letterlijk dat je die nooit uitgesteld moet laden, omdat hij dan juist later in beeld komt.

Foto's zonder vaste afmetingen zijn ook een bekende oorzaak van een verspringende pagina: de browser weet niet hoeveel ruimte hij moet vrijhouden, dus de tekst schuift weg zodra de foto binnen is (web.dev (opent in een nieuw tabblad)).

2. Te veel uitbreidingen en een zwaar thema

Uitbreidingen, bij WordPress plugins genoemd, zijn kleine programma's die iets toevoegen aan je site, zoals een formulier of een fotogalerij. Elke uitbreiding laadt vaak zijn eigen code, ook op pagina's waar die niets doet. Volgens WordPress zelf is uitzetten en verwijderen van overbodige plugins een belangrijke manier om je site sneller te maken (WordPress (opent in een nieuw tabblad)). Hetzelfde geldt voor een thema, het kant-en-klare ontwerp van je site, dat honderd functies meelevert waarvan je er drie gebruikt.

3. Trage hosting

Je hosting is de computer waarop je website staat. Is die traag of overvol, dan wacht elke bezoeker al voordat er iets gebeurt. In PageSpeed Insights zie je dat bij de gegevens van echte bezoekers aan de Time to First Byte: de tijd tot de eerste reactie van de server. Google noemt tot 800 milliseconden goed en boven 1,8 seconde slecht (Google (opent in een nieuw tabblad)). Zit je daar ruim boven, dan helpt sleutelen aan foto's maar beperkt. Wil je naar een andere hosting of partij, lees dan hoe je website overzetten gaat en waar je op let, zodat je mail en je plek in Google blijven werken.

4. Ingesloten stukjes van anderen

Een chatknop, een Instagram-feed, een reviewblok, een ingesloten YouTube-video, een kaart en meetcodes komen allemaal van de servers van andere bedrijven. Google schrijft dat zulke scripts van derden een veelvoorkomende oorzaak zijn van trage pagina's, en dat je er afhankelijk van bent dat die andere partij snel is (web.dev (opent in een nieuw tabblad)). Kijk per onderdeel of het echt aanvragen oplevert. Een video kan vaak eerst als foto met een afspeelknop verschijnen, en pas laden als iemand erop tikt.

5. Geen cache

Een cache is een kant-en-klare kopie van je pagina die de server meteen kan sturen, in plaats van de pagina bij elk bezoek opnieuw in elkaar te zetten. WordPress schrijft dat een uitbreiding voor cache vooral bij pagina's die weinig veranderen veel scheelt (WordPress (opent in een nieuw tabblad)). Veel hostingpartijen bieden ook zelf een cache aan. Vraag ernaar voordat je een extra uitbreiding installeert.

Waarom is je website ineens traag geworden?

Was je site eerst prima en is hij sinds kort traag, zoek dan naar wat er veranderd is. Denk aan een nieuwe uitbreiding, een update van je thema, een grote foto of video op de homepage, of een nieuwe chatknop of meetcode. Draai de laatste wijziging terug en test opnieuw. Ook je hostingpartij kan iets veranderd hebben; een korte vraag aan hun klantenservice is het proberen waard.

Denk ook aan een hack. Iemand die ongemerkt binnen is gekomen, kan spampagina's of code op je site zetten die je server extra werk geven. Signalen zijn pagina's in Google die je niet kent, doorsturingen naar vreemde sites, nieuwe gebruikers in je beheeromgeving of een waarschuwing van je hostingpartij. Herken je dat, lees dan eerst wat je doet als je website gehackt is voordat je aan snelheid gaat werken.

Waarom is je WordPress-website traag?

WordPress is een veelgebruikt systeem om websites mee te bouwen en bij te houden. Is een WordPress-site traag, dan ligt dat meestal niet aan WordPress zelf, maar aan wat er in de loop der jaren bij is gekomen:

• Plugins (uitbreidingen). Elke uitbreiding voegt code toe. Na een paar jaar staan er vaak meer dan nodig, en soms doen er twee hetzelfde.
• Paginabouwers. Met een paginabouwer sleep je blokken op de pagina zonder te programmeren. Handig, maar zo'n bouwer laadt vaak veel extra code mee, ook voor blokken die je niet gebruikt. Overstappen naar een andere bouwer komt er vaak op neer dat je elke pagina opnieuw opbouwt.
• Achterstallige updates. WordPress, thema en uitbreidingen krijgen updates voor veiligheid en snelheid. Ook de programmeertaal waarop WordPress draait (PHP) heeft versies; volgens WordPress zijn nieuwere versies meestal sneller (WordPress (opent in een nieuw tabblad)). Die versie stel je in bij je hostingpartij.

Updates bijhouden is werk dat nooit ophoudt, en soms gaat er na een update iets mis. Wat dat onderhoud kost als je het uitbesteedt, lees je in wat website-onderhoud kost.

Waarom is je website traag op mobiel en niet op je laptop?

Je laptop heeft een snellere processor en zit vaak op wifi. Een telefoon heeft minder rekenkracht en zit onderweg op een wisselende mobiele verbinding. Daarom is de labtest voor mobiel in PageSpeed Insights bewust strenger: een middenklasse telefoon op een vrij trage verbinding (Lighthouse (opent in een nieuw tabblad)). Zware code, zoals die van paginabouwers en ingesloten stukjes, merkt een telefoon het eerst. Daarom is een slechte INP, de reactie op een tik, vaak vooral op mobiel een probleem.

Test daarom altijd ook op je eigen telefoon, buiten je wifi. Tik op het menu, open een foto, vul je formulier in. Voelt het stroef, dan voelt je klant dat ook.

Wat kun je zelf doen aan een trage website?

Veel kun je zonder technische kennis zelf. Loop deze lijst langs, en test na elke stap opnieuw, zodat je weet wat geholpen heeft.

• Test je homepage en je drukste pagina in PageSpeed Insights, op mobiel, en bewaar de uitslag.
• Verklein foto's voordat je ze uploadt, tot ongeveer de breedte waarop ze op je site staan. Een foto in een smal blok hoeft niet zo groot te zijn als een foto over de hele breedte.
• Sla foto's op als WebP; de meeste fotoprogramma's en gratis online omzetters kunnen dat.
• Haal de bewegende fotoreeks of grote video bovenaan weg als die niets toevoegt.
• Zet uitbreidingen die je niet gebruikt uit en verwijder ze (maak eerst een back-up).
• Kijk welke chatknoppen, feeds en meetcodes er op je site staan, en verwijder wat geen aanvragen oplevert.
• Controleer of er een cache aan staat, bij je hosting of met een uitbreiding.
• Werk WordPress, thema en uitbreidingen bij, of laat dat doen.
• Vraag je hostingpartij welke PHP-versie je site gebruikt en of er een nieuwere kan.

Snelheid is een van de tien eisen voor een goede website. Kijk daar ook even of de rest van je site op orde is.

Verbeteren of opnieuw bouwen?

Zijn het vooral foto's en een paar overbodige uitbreidingen, dan is verbeteren de goedkoopste weg. Veel daarvan kun je zelf, met de lijst hierboven.

Opnieuw bouwen is vaak slimmer als:

• de traagheid in de basis zit, zoals een zwaar thema of een paginabouwer waar alles van afhangt;
• je site al jaren niet is bijgewerkt en updates dingen kapotmaken;
• je hosting goedkoop maar traag is en overstappen toch al betekent dat er veel moet gebeuren;
• de site ook op andere punten verouderd is: niet fijn op een telefoon, oude teksten, weinig aanvragen.

Dan betaal je bij repareren steeds opnieuw voor een basis die traag blijft. Herken je meer punten uit dat lijstje, lees dan welke signalen laten zien dat je website verouderd is. Twijfel je, dan bekijken we bij website verbeteren eerst gratis waar het misgaat en zeggen we eerlijk of verbeteren of opnieuw beginnen slimmer is. Kies je voor nieuw, dan lees je bij een nieuwe website laten maken hoe we dat aanpakken: snel laden zit daar in de basis, ook in het kleinste pakket.

Hoe weet je of een verbetering echt werkt?

Geloof een belofte als "na onze aanpak scoort je site 100" pas als je het zelf hebt gemeten. Een goede vergelijking van voor en na maak je zo:

1. Test vóór de wijziging dezelfde pagina's, op mobiel, twee of drie keer, en maak een schermafbeelding van de uitslag.
2. Test na de wijziging dezelfde pagina's op dezelfde manier.
3. Vergelijk niet alleen de score, maar ook LCP, CLS en de totale tijd die het laden kost.
4. Kijk na een paar weken naar de gegevens van echte bezoekers. Die gaan over de afgelopen 28 dagen (Google (opent in een nieuw tabblad)), dus een verbetering zie je daar pas geleidelijk terug.

Vergelijk ook met wat er echt telt: komen er meer aanvragen binnen, blijven bezoekers langer? Een hogere score is mooi, maar het doel is een site waarop klanten zonder wachten doen waarvoor ze kwamen.

Hoe pak je het nu aan?

Begin met meten: één test in PageSpeed Insights op mobiel laat zien waar het zit. Vaak zijn foto's en overbodige uitbreidingen al het grootste deel van de winst, en dat kun je zelf. Zit het in de basis van je site, dan is opnieuw bouwen op den duur vaak goedkoper dan blijven repareren.

Wil je zien hoe snel je site kan zijn? Wij bouwen gratis een werkende preview van je nieuwe website, met jouw zaak erin, zodat je het verschil zelf kunt meten voordat je iets beslist. Wat een nieuwe website kost, zie je op onze prijzenpagina.